Zastupanje i prokura d.o.o. u Republici Srpskoj - Advokatska kancelarija Topić Banjaluka
Društvo sa ograničenom odgovornošću učestvuje u pravnom prometu preko lica ovlaštenih za zastupanje. Radnje koje ovlašteni zastupnik preduzme u ime i za račun društva, u granicama svojih ovlaštenja, proizvode pravna dejstva neposredno prema društvu.
Ovlaštenje za zastupanje može proizlaziti iz zakona, akata društva, odluke nadležnog organa ili posebnog ovlaštenja. Pored zakonskog zastupnika, značajnu ulogu u poslovanju društva može imati prokurista, kome se prokura daje kao poseban zakonom uređen oblik poslovnog ovlaštenja.
Za društvo i njegove poslovne partnere posebno su značajna pitanja ko je ovlašten da zastupa društvo, kakav je obim njegovih ovlaštenja, da li postoje ograničenja u zastupanju i kakvo dejstvo ta ograničenja imaju prema trećim licima.
Prokura zbog svog širokog zakonskog obima zahtijeva posebnu pažnju prilikom njenog davanja, registracije i prestanka, kao i prilikom određivanja odnosa između prokuriste, direktora i drugih lica ovlaštenih za zastupanje društva.
Zakon o privrednim društvima
Republike Srpske
Zakon o privrednim društvima („Službeni glasnik Republike Srpske“, br. 127/08, 58/09, 100/11, 67/13, 100/17, 82/19, 17/23 i 45/25)
Zastupnici privrednog društva i njihova ovlašćenja
Član 25
Zastupnik privrednog društva dužan je prema privrednom društvu da poštuje sva ograničenja ovlašćenja na zastupanje utvrđena osnivačkim aktom, ugovorom ortaka ili članova društva, statutom ili odlukom nadležnog organa društva.
Zastupnik privrednog društva koji prekorači ograničenja ovlašćenja iz stava 1. ovog člana odgovoran je za štetu koja se time prouzrokuje privrednom društvu ili trećem licu sa kojim je posao zaključen.
Ograničenja ovlašćenja iz stava 1. ovog člana, objavljena ili neobjavljena, privredno društvo ne može isticati prema trećim licima. Ograničenja ovlašćenja za zastupanje, koja se sastoje u zastupanju od dva ili više lica zajedno, može se isticati prema trećim licima u skladu sa članom 10. Zakona o privrednim društvima.
Pravni poslovi zastupnika privrednog društva izvan djelatnosti društva navedenih u osnivačkom aktu, obavezuju društvo, osim ako ne dokaže da je treće lice znalo ili je prema okolnostima slučaja moglo znati da su ti poslovi izvan te djelatnosti, s tim da objavljivanje samo po sebi nije dovoljan dokaz za to.
Objavljeni podaci u vezi sa licima koja su ovlašćena da zastupaju društvo, obavezuju društvo i kada postoje nepravilnosti u njihovom izboru, a na to se mogu pozivati i treća lica ako društvo ne dokaže da su treća lica znala ili mogla znati za te nepravilnosti.
Privredno društvo preduzima pravne radnje preko lica ovlaštenih za zastupanje. Ovlaštenje za zastupanje može proizlaziti iz zakona, osnivačkog akta, odluke nadležnog organa društva ili drugog pravnog osnova predviđenog zakonom.
Za poslovanje d.o.o. posebno je važno jasno utvrditi koja lica imaju pravo da u ime društva zaključuju ugovore, daju izjave, preuzimaju obaveze i preduzimaju druge pravne radnje prema poslovnim partnerima, bankama, organima uprave i drugim licima.
Obim ovlaštenja zastupnika zavisi od pravnog osnova na kojem je njegovo ovlaštenje zasnovano. Zbog toga prilikom zaključivanja značajnijih pravnih poslova treba provjeriti ko je ovlašten za zastupanje društva i da li je za konkretan posao potrebno posebno ovlaštenje, saglasnost ili zajedničko postupanje više lica.
Podaci o licima ovlaštenim za zastupanje i njihovim ovlaštenjima imaju poseban značaj prema trećim licima, zbog čega promjene zastupnika i registrovanih ovlaštenja treba blagovremeno sprovesti kroz odgovarajući postupak registracije.
Prokura u d.o.o.
Prokura predstavlja poseban oblik ovlaštenja za zastupanje privrednog društva čiji je sadržaj i obim određen zakonom. Davanjem prokure društvo ovlašćuje prokuristu da u njegovo ime preduzima širok krug pravnih poslova i radnji povezanih sa poslovanjem društva.
Za razliku od obične punomoći, obim prokure ne određuje se samo voljom društva koje je daje, već prvenstveno zakonskim pravilima. Zbog toga je prilikom davanja prokure posebno važno razumjeti koja ovlaštenja prokurista stiče neposredno na osnovu zakona, za koje poslove mu je potrebno posebno ovlaštenje i kakvo dejstvo eventualna ograničenja imaju prema trećim licima.
Prokura se daje fizičkom licu, a podaci o prokuristi i njegovom ovlaštenju upisuju se u odgovarajući registar. U praksi se prokura koristi kada društvo želi određenom licu dati široka ovlaštenja za zastupanje u poslovnom prometu, bez njegovog imenovanja za direktora društva.
Ovlaštenja prokuriste
Član 26
Prokura je zakonska forma ovlašćenja kojom privredno društvo ovlašćuje jedno ili više lica za zaključivanje pravnih poslova i radnji u vezi sa djelatnošću društva.
Ako u prokuri nije izričito navedeno da je data za poslovnu jedinicu smatra se da je prokura data za cijelo privredno društvo. Prokura ne sadrži ovlašćenja za zaključivanje poslova koji se odnose na otuđenje i opterećenje nepokretnosti. Ovlašćenja iz prokure ne mogu se ograničiti i prokura se ne može dati na određeno vrijeme niti se može vezati za određene uslove.
Ograničenja ovlašćenja prokuriste nemaju dejstvo prema trećim licima.
Prokurista ima široko ovlaštenje za zastupanje društva u pravnim poslovima i radnjama povezanim sa njegovim poslovanjem. Upravo zbog širine ovog ovlaštenja prokura se razlikuje od punomoći koja se daje za pojedinačni posao ili određenu vrstu poslova.
Zakonom su, međutim, određeni poslovi za koje sama prokura nije dovoljna. Za njihovo preduzimanje prokuristi je potrebno posebno ovlaštenje, zbog čega prije zaključivanja takvog pravnog posla treba provjeriti da li prokurista raspolaže dodatnim ovlaštenjem društva.
Posebno je značajno dejstvo ograničenja prokure prema trećim licima. Interna ograničenja koja društvo postavi prokuristi ne proizvode uvijek dejstvo prema trećim licima, zbog čega odnos između društva i prokuriste treba razlikovati od pitanja da li pravni posao koji je prokurista zaključio obavezuje društvo.
Zbog toga davanje prokure zahtijeva pažljivu procjenu lica kojem se ovlaštenje daje, kao i jasno interno uređenje načina na koji će prokurista svoja ovlaštenja koristiti.
Listing podstranica:
Pojedinačna i zajednička prokura
Član 27
Prokuru daje privredno društvo jednom licu ili većem broju lica kao pojedinačnu ili zajedničku.
Ako je prokura data većem broju lica kao pojedinačna, svaki prokurista ima sva zastupnička ovlašćenja iz prokure u skladu sa zakonom. Ako je prokura data većem broju lica kao zajednička, pravni poslovi koje zaključuje ili radnje koje preduzimaju punovažni su samo uz saglasnost svih tih lica, a izjave volje trećih lica i njihove pravne radnje koje se u tom slučaju učine prema jednom prokuristi, smatra se da su učinjene prema svim prokuristima.
Prokura se daje u pisanom obliku.
Prokura se može dati samo fizičkom licu.
Prokura je neprenosiva.
Prokura može biti pojedinačna ili zajednička. Kod pojedinačne prokure prokurista samostalno preduzima pravne radnje u okviru ovlaštenja koja proizlaze iz prokure, dok je kod zajedničke prokure za zastupanje potrebno zajedničko postupanje dva ili više prokurista.
Izbor između pojedinačne i zajedničke prokure zavisi od načina organizacije poslovanja društva i stepena kontrole koji društvo želi zadržati nad poslovima koje prokuristi preduzimaju.
Kod zajedničke prokure posebno je važno da način zastupanja bude jasno određen i pravilno registrovan, kako bi treća lica mogla utvrditi da li određeni prokurista može samostalno zastupati društvo ili je za pravnu radnju potrebno zajedničko postupanje više prokurista.
Prilikom davanja zajedničke prokure treba voditi računa i o praktičnim posljedicama takvog načina zastupanja, jer potreba zajedničkog postupanja može povećati kontrolu nad zaključivanjem poslova, ali istovremeno može usporiti svakodnevno poslovanje društva.
Kontaktirajte nas
Telefoni: 051/220-270
065-511-122
Advokatska kancelarija Topić
Advokat Ružica Topić
Braće Mažar i majke Marije 48
78000 Banja Luka, RS, BiH
E-mail:
Potpisivanje prokuriste
Član 28
Prokurista potpisuje privredno društvo pod svojim punim imenom, sa jasnom naznakom svog svojstva koje proizilazi iz prokure sa oznakom "pp".
Prokurista prilikom potpisivanja u ime društva treba jasno da naznači svoje svojstvo prokuriste. Na taj način poslovnom partneru i drugim licima omogućava se da utvrde u kom svojstvu lice nastupa i na kojem osnovu zastupa društvo.
Sama oznaka svojstva prokuriste nije izvor ovlaštenja za zastupanje. Postojanje i obim prokure proizlaze iz pravnog osnova njenog davanja i zakonskih pravila koja uređuju prokuru, zbog čega je kod značajnijih pravnih poslova potrebno provjeriti podatke o ovlaštenju za zastupanje.
Kod zajedničke prokure potrebno je dodatno voditi računa o načinu zastupanja, jer pravni posao zahtijeva postupanje prokurista u skladu sa pravilima koja važe za zajedničku prokuru.
Prestanak i opoziv prokure
Član 29
Prokuru privredno društvo može da opozove u svako doba.
Privredno društvo ne može da se odrekne prava da opozove prokuru.
Ako je prokura opozvana, prokurista može prema privrednom društvu ostvarivati prava koja proizilaze iz ugovora na kome je izdavanje prokure zasnovano.
Prokura ne prestaje po osnovu smrti ili prestanka jedinog člana ili akcionara društva koje je dalo prokuru.
Privredno društvo može opozvati prokuru u svako doba i ne može se unaprijed odreći prava na njen opoziv. Time društvo zadržava mogućnost da prekine ovlaštenje prokuriste kada za njegovo dalje postojanje više nema poslovnog interesa ili potrebnog odnosa povjerenja.
Opoziv prokure treba razlikovati od pravnog odnosa na osnovu kojeg je prokura data. Ako je prokurista sa društvom istovremeno u radnom, ugovornom ili drugom pravnom odnosu, opoziv prokure sam po sebi ne rješava nužno prava i obaveze koje proizlaze iz tog odnosa.
Zakon posebno propisuje da prokura ne prestaje smrću ili prestankom jedinog člana ili akcionara društva koje je prokuru dalo. Zbog toga prestanak prokure treba posmatrati odvojeno od promjena u vlasničkoj strukturi društva.
Nakon opoziva prokure potrebno je sprovesti i odgovarajuću promjenu u registru poslovnih subjekata, kako bi registrovani podaci o licima ovlaštenim za zastupanje odgovarali stvarnom stanju.
Listing podstranica:
Pravna pomoć kod zastupanja i prokure
Pravilno uređenje zastupanja privrednog društva važno je kako za unutrašnje odnose u društvu, tako i za pravnu sigurnost poslova koje društvo zaključuje sa trećim licima.
Kontaktirajte nas
Telefoni: 051/220-270
065-511-122
Advokatska kancelarija Topić
Advokat Ružica Topić
Braće Mažar i majke Marije 48
78000 Banja Luka, RS, BiH
E-mail:
Advokatska kancelarija Topić pruža pravnu pomoć privrednim društvima, članovima društva, direktorima i prokuristima u pitanjima koja se odnose na zastupanje i prokuru, uključujući pripremu odluka i drugih akata, određivanje načina zastupanja, davanje i opoziv prokure, kao i registraciju promjena u registru poslovnih subjekata.
Pravna pomoć obuhvata i analizu ovlaštenja direktora, prokuriste i drugih zastupnika prilikom zaključivanja ugovora, tumačenje ograničenja ovlaštenja, kao i pravnu procjenu posljedica poslova zaključenih uz prekoračenje ovlaštenja za zastupanje.
U slučaju spora, pravna pomoć može obuhvatiti procjenu da li određeni pravni posao obavezuje društvo, odgovornost zastupnika za prekoračenje ovlaštenja i zaštitu prava društva ili trećeg lica koje je zaključilo pravni posao sa zastupnikom društva.
Registracija prokure
Član 30
Zakonski zastupnik privrednog društva podnosi prijavu u registar poslovnih subjekata za upis izdavanja i opoziva prokure.
Pri registraciji prokurista deponuje svoj potpis, sa oznakom koja označava njegovo svojstvo.
Prokura koja nije upisana u registar poslovnih subjekata ne proizvodi pravno dejstvo.
Davanje prokure podrazumijeva i njenu registraciju u registru poslovnih subjekata. Prijavu za upis izdavanja prokure, kao i njenog opoziva, podnosi zakonski zastupnik privrednog društva.
Registracija ima poseban pravni značaj jer prokura koja nije upisana u registar poslovnih subjekata ne proizvodi pravno dejstvo. Zbog toga donošenje odluke o davanju prokure i izdavanje pisanog ovlaštenja nisu sami po sebi dovoljni da bi prokurista mogao nastupati na osnovu prokure u pravnom prometu.
Prilikom registracije prokurista deponuje svoj potpis sa oznakom njegovog svojstva. Nakon prestanka ili opoziva prokure potrebno je sprovesti i njeno brisanje iz registra, kako bi podaci o licima ovlaštenim za zastupanje društva bili ažurni.
Razlika između direktora i prokuriste
Direktor i prokurista mogu imati široka ovlaštenja za zastupanje društva, ali njihov pravni položaj nije isti.
Direktor je organ društva koji, u skladu sa zakonom i aktima društva, vodi poslove d.o.o. i zastupa društvo. Njegova uloga zato nije ograničena samo na zastupanje prema trećim licima, već obuhvata i upravljanje poslovanjem društva, sprovođenje odluka skupštine i druge poslove koji pripadaju njegovoj nadležnosti.
Prokurista, s druge strane, nije samim davanjem prokure postao organ upravljanja društvom. Njegovo ovlaštenje zasniva se na prokuri i odnosi se prvenstveno na zastupanje društva i preduzimanje pravnih poslova i radnji u okviru zakonom određenog obima prokure.
Važna razlika postoji i u pogledu ograničenja ovlaštenja. Prokura ima zakonom određen sadržaj, a pojedina ograničenja koja društvo interno postavi prokuristi ne mogu se isticati prema trećim licima. Zakon, međutim, određuje i poslove koje prokurista ne može preduzimati samo na osnovu prokure, među kojima su poslovi otuđenja i opterećenja nepokretnosti.
Direktor i prokurista mogu istovremeno zastupati isto društvo, ali svako u okviru pravnog osnova i obima svojih ovlaštenja. Zbog toga se prilikom zaključivanja značajnijih pravnih poslova mora utvrditi ne samo ko je registrovan kao lice ovlašteno za zastupanje, već i u kojem svojstvu nastupa i da li njegovo ovlaštenje obuhvata konkretan pravni posao.
Ograničenja ovlaštenja za zastupanje d.o.o.
Lice ovlašteno za zastupanje d.o.o. dužno je da postupa u granicama svojih ovlaštenja i da poštuje ograničenja utvrđena osnivačkim aktom, drugim aktima društva ili odlukama nadležnih organa društva.
Međutim, potrebno je razlikovati unutrašnji odnos između društva i zastupnika od dejstva ograničenja prema trećim licima. Interno ograničenje ovlaštenja može biti obavezujuće za zastupnika, ali to ne znači nužno da se društvo na isto ograničenje može pozvati prema trećem licu sa kojim je zastupnik zaključio pravni posao.
Ovo pitanje je posebno značajno kada osnivački akt ili odluka društva predviđaju da zastupnik za određeni posao mora prethodno pribaviti saglasnost skupštine ili drugog organa društva. Nepoštovanje takvog internog ograničenja može otvoriti pitanje odgovornosti zastupnika prema društvu, ali samo po sebi ne znači da pravni posao neće proizvoditi dejstvo prema trećem licu.
Poseban značaj imaju ograničenja načina zastupanja, kao što su zajedničko zastupanje ili obavezni supotpis, kada su takva ograničenja uredno registrovana.
Zbog toga je prije zaključivanja značajnijih ugovora potrebno provjeriti podatke o zastupniku i načinu zastupanja društva, ali i razlikovati registrovana ovlaštenja od internih ograničenja koja postoje u odnosima unutar samog društva.