Poresko pravo - Advokatska kancelarija Topić Banjaluka
Poresko pravo je skup pravnih propisa kojima se reguliše uvođenje poreza i izvršenje poreske obaveze i nauka koja se bavi izučavanjem poresko-pravnih propisa i kao takva predstavlja dio privrednog prava. Poresko pravo u objektivnom smislu sačinjavaju pravna pravila koja utvrđuju poresku obavezu, poreske subjekte i poreske objekte, a u subjektivnom smislu predstavljaju ovlašćenje države da putem zakonodavnih organa propisuje poreze i da preko poreskih organa vrši oporezivanje i naplatu poreza.
Porez je oblik javnih prihoda koje država naplaćuje od fizičkih i pravnih lica kao obavezna i nepovratna davanja, za pokriće opštih i zajedničkih društvenih potreba. Porez predstavlja instrument javnih prihoda kojim država od subjekata pod njenom poreskom vlašću, fizičkih i pravnih lica, prinudno uzima novčana sredstva, bez neposredne protivusluge, u svrhu pokrivanja svojih izdataka i postizanja drugih, prvenstveno ekonomskih i socijalnih ciljeva.
Šta je porez
Poreze određuje država i druga ovlašćena javnopravna tijela, jednostrano i bez direktne protivnaknade. Ako se, dakle, prihvati stanovište da je poresko pravo posebna grana prava, autonomna, partikularna u odnosu na upravno pravo, onda se otvara pitanje prirode njihovih međusobnih odnosa. Na prvom mjestu, pomenimo da su poreski organi upravni organi i da u postupku utvrđivanja naplate i kontrole poreza oni vrše upravnu vlast.
Iz okolnosti da je poreska administracija dio javne uprave kojem je povjerena funkcija oporezivanja proizilazi da je čitava njena organizacija uređena normama upravnog prava. Pored toga, aktivnosti poreskih upravnih organa predstavlja upravni rad, koji se iskazuje kroz izdavanje upravnih akata i preduzimanje upravnih radnji. Otuda se može zaključiti da poresko pravo prihvata principe upravnog prava, iz kojeg se, uostalom, i razvilo kao posebna grana prava. Odnos među njima je odnos posebnog i opšteg, tako da u odsustvu specifičnog uređivanja određenog pitanja propisima poreskog prava treba primjenjivati norme upravnog prava.
Moguće je izvesti karakteristike poreza prema kojima se oni razlikuju od drugih oblika javnih prihoda.
-
Prisilnost poreza. Budući da se porezima umanjuje raspoloživi dohodak, odnosno imovina fizičkih i pravnih lilca koja su podnijela poreski teret, prirodno je da ta lica u načelu neće rado prihvatiti obavezu plaćanja poreza. Otuda naplata poreza u svim savremenim državama počiva na prisili. Naime, ako se u redovnom postupku ne podmiri poreska obaveza, pribjegava se prinudnoj naplati, koju država obezbjeđuje primjenom aparata sile. Moguće je zaključiti: u demokratskim društvima prisilnost ne dolazi do izražaja prilikom uvođenja, već samo kod naplate poreza.
-
Porezima se finansiraju javni izdaci i ostvaruju drugi ciljevi. Oporezivanju se, prije svega, pribjegava da bi se prikupila sredstva za rashode iskazane u ubudžetu države, uključujući i budžete nižih političko-teritorijalnih jedinica, i tako obezbijedilo pružanje javnih dobara. Pored ove, klasične funkcije, porezima se ostvaruju i drugi ciljevi, ekonomski, podsticanje pojedinih organa, stimulisanje lica da više rade, stabilizacija cijena, puna zaposlenost i tome slično.
-
Odsustvo neposredne protivnaknade. Kod poreza se ne javlja neposredna protivusluga od strane države onome ko je porez platio. Time se ovaj instrument javnih prihoda razlikuje od takse, koja predstavlja svojevrsnu cijenu za određenu uslugu koju taksenom obvezniku pruža državni organ. Porez ne počiva na principu quid pro quo: pri plaćanju poreza ne postoji nikakva relacija između njegove visine i koristi koju prilikom korišćenja javnih dobara koja se njime finansiraju ima lice koje snosi poreski teret. Naravno, ovim se ni u kojem slučaju ne želi izreći tvrdnja da lica koja su platila porez nemaju nikakvu korist od toga. Ta je korist, međutim, opšteg karaktera, a njena visina nije određena visinom plaćenog poreza. Znači, između plaćanja poreza i koristi od upotrebe javnog dobra ne postoji neposredna veza. To međutim, ne znači da lica koja snose poreski teret nemaju nikakvih koristi od trošenja prikupljenih sredstava.
-
Porez je novčano davanje. Porezi se u savremenim tržišnim ekonomijama utvrđuju u novčanim jedinicama i ubiraju u novcu. Finansijska istorija puna je primjera da su se porezi plaćali u naturi ili radu.
Kontaktirajte nas
Telefon: 051/220-270
065-511-122
Zajednička advokatska kancelarija Topić
Advokati Ružica Topić i Srđan Štrkić
Braće Mažar i majke Marije 48
78 000 Banjaluka, RS, BiH
E-mail:
Razlike između poreza i takse
Dok kod poreza ne postoji neka specijalna usluga koju država zauzvrat daje obvezniku, taksa se plaća baš kao nadoknada za određenu uslugu koju neki državni organ pruža obvezniku. Usluga koja se pruža taksenom obvezniku može biti određena radnja javnog organa, izdavanje putne isprave, ovjera potpisa, donošenje sudske odluke i tome slično, ali se može sastojati i u posebnoj privilegiji koju obveznik dobija, pravo na obavljanje neke profesije, pravo na lov ili ribolov, pravo na isticanje firme i dr.
Zakonodavac ponekad neopravdano koristi termin taksa da bi označio neku dažbinu, iako ili uopšte ne postoji usluga koju organ države ili lokalne samouprave pruža ili plaćeni iznos nije u srazmjeri sa troškovima usluge državnog organa, na primjer komunalna taksa za priređivanje muzičkog programa u ugostiteljskim objektima ili komunalna taksa za korišćenje reklamnih panoa, u stvari ovdje se radi o porezima na pojedinačne usluge; ili je u pitanju porez na upotrebu dobara i na dozvolu da se upotrebljavaju dobra ili obavljaju djelatnosti.
Dakle za kvalifikaciju je osnovno zapitati se da li je iznos koji obveznik dažbine koja se zove taksa plaća, jasno povezan sa troškom usluge koju mu pruža državni organ. Ako je takva relacija slaba, ili je uopšte nema, tada dažbina predstavlja porez, bez obzira na naziv.
Premda taksa jeste javna dažbina, javnopravni prihod, kod nje su ipak, zastupljeni određeni privatnopravni elementi. Oni se pokazuju u tome što lice privatnog prava traži posebnu uslugu od javnog organa i pokreće inicijativu za njegov rad, plaćajući za to odgovarajuću nadoknadu. Međutim, javnopravni element preteže jer uslugu pruža organ države ili lokalne samouprave, a kada je zasnovan, taksenopravni odnos, tj. odnos između taksenog obveznika i pružaoca usluge, takav odnos postaje odnos javnog prava, kojeg karakteriše prinuda. Prava i obaveze stranaka u tom odnosu utvrđuju se zakonom. U pogledu prinudne naplate i obračuna zatezne kamate shodno se primjenjuju odredbe poreskih zakona. S ovog stanovišta, takse se mogu poistovijetiti sa porezima.
Kod utvrđivanja visine takse, treba povesti računa o gornjem limitu, ukupnom oznosu rashoda učinjenih na službu koja obezbjeđuje uslugu, ako bi se taj maksimum prešao, taksa bi se pretvorila u porez. Taksa bi, po pravilu, makar jednim dijelom trebalo da bude ispod koštanja usluge, jer jedan dio troškova pokrivaju porezi, tj. troškovi padaju na teret zajednice.
Međutim, u nekim slučajevima taksa se iz nefiskalnih razloga može povećati iznad pomenutog limita; u slučajevima kada se radi o nastojanjima da se ograniči korištenje pojedinih usluga javnih organa. Tako se na primjer, parničarski mentalitet donekle može suzbiti visokim sudskim taksama. Ako su kod neke usluge privatni i opšti interes izmiješani, posebno ako opšti interes preteže, kao na primjer kod školstva, taksa može biti utvrđena u veoma niskim iznosima, tako da se troškovi pretežno pokrivaju iz poreskih prihoda, a može biti i u potpunosti izostavljena.
Kako je nastao porez
Nastanak poreza vezan je za pojavu i proširenje državnih funkcija. Porezi su se razvili od dobrovoljnih davanja vladaru i u početku kao dopunski izvor finansiranja državnih potreba, da bi ubrzo postali stalan i dominantan oblik prihoda države.Putem poreza danas se, u stvari, vrši raspodjela skoro ukupnog tereta javne potrošnje na poreske obveznike. Porezi su se tokom vremena mijenjali u zavisnosti od ekonomskih, socijalnih, političkih i drugih činilaca. Poresko pravo je onaj dio objektivnog prava koji uređuje fiskalne, dažbinske, javne prihode, tj. poreze u najširem smislu riječi.
Poresko pravo je nastalo putem dezintegracije finansijskog prava, i ono je grana prava koja spada u javno pravo, jer zakonom uređuje pravne odnose između države i drugih javnopravnih tijela, s jedne, i fizičkih i pravnih lica, s druge strane. Odnose u kojima su prava i obaveze ovih drugih utvrđeni kogentnim normama. Poreskopravni odnos se uspostavlja da bi se obezbijedilo da fizička i pravna lica plate porez, pa u tom kontekstu posmatrano poresko pravo obuhvata opšte i posebno pravo poreske obaveze, poresko obligaciono pravo.
Porezi u današnjem pravu
Današnja poreska institucija ima svoje karakteristike po kojima se razlikuje od ostalih javnih prihoda. Poresko pravo je onaj dio objektivnog prava koji uređuje fiskalne, dažbinske, javne prihode, tj. poreze u najširem znaečenju riječi. Poresko pravo spada u javno pravo, jer zakonom uređuje pravne odnose između države i drugih javnopravnih tijela. s jedne, i fizičkih i pravnih lica, sa druge strane. Poreskopravni odnos se uspostavlja da bi se obezbijedilo da fizička i pravna lica plate porez, pa u tom kontekstu posmatrano poresko pravo obuhvata opšte i posebno pravo poreske obaveze.
To su obavezna, prinudna davanja, nametnuta autoritetom vlasti. Opšte poresko pravo se bavi normama koje uređuju zakonski opis poreskog činjeničkog stanja na način koji se odnosi na sve poreze na primjer opšta definicija poreskog obveznika, poreske osnovice, poreske stope, poreskog kredita i slično. Posebno poresko pravo se odnosi na norme koje se specifično odnose na pojedinu vrstu poreza na primjer obveznik poreza na dodatnu vrijednost, poreza na dobit, osnovica poreza na dobit privrednih društava, stopa poreza na zarade i tome slično.
Poresko pravo sadrži i procesne norme, kojima se uređuje postupak utvrđivanja, naplate i kontrole poreza. Pošto ovaj postupak predstavlja skup pravno uređenih radnji Poreske uprave pri primjenjivanju poreskih propisa na konkretne životne slučajeve, pri čemu su stranke u postupku, fizička i pravna lica, dužne da poštuju brojne obaveze formalne, procesne, prirode, propisane zakonom, na primjer da podnose poreske prijave, da vode poslovne knjige, da dopuste poresku kontrolu i slično.
U postupku utvrđivanja, naplate i kontrole poreza se, u stvari, manifestuje jedna dimenzija poreskopravnog odnosa, ona formalna, upravna. Druga dimenzija, materijalnopravna, imovinska, manifestuje se u obavezi plaćanja poreza, tj. u obavezi davanja. To su obavezna, prinudna davanja, nametnuta autoritetom vlasti. U slučaju prikrivanja ili izbjegavanja poreske obaveze, država primjenjuje sankcije i prinudne mjere za naplatu, uključujući i krivičnu odgovornost.
U poreskopravnoj literaturi sreće se autoritetno mišljenje da poresko kazneno pravo ne predstavlja dio poreskog prava, iako je poreskim prekršajima i poreskim krivičnim djelima, najčešće posvećen poseban dio u opštim poreskim zakonima. Ovi delikti su predmet izučavanja prekršajnog, odnosno krivičnog prava. Sa stanovišta sistematike poreskog prava ovakvo stanovište je opravdano. Međutim, jasno je od kolikog je značaja poznavanje poreskih prekršaja i poreskih krivičnih djela za one koji se bave poreskim pravom, da bi recimo mogli da ocijene razmjere rizika nepoštovanja kakve poreske norme.
Porezi su opšte davanje svih građana davanja bez neposredne i odgovarajuće protivnaknade. Nasuprot novčanom davanju poreskog boveznika ne stoji nikakva direktna ni korelativna usluga javno-pravnog organa. Država jednostrano utvrđuje visinu poreske obaveze, ne dovodeći visinu poreza ni u kakvu nposrednu proporciju sa korišću koju poreski obveznik ima od države.
To daje povoda da se porez tretira kao žrtva koju podnose građani i pravna lica na teret svojih prihoda ili imovine.Opštost poreza možemo posmatrati kao princip jednakosti svih građana pred poreskim zakonima. Opštost poreza podrazumijeva da sva lica moraju da učestvuju u njihovom plaćanju. Ona proizilazi iz prisustva određene odlučujuće činjenice, rezidentstva, izvora ili izuzetno, državljanstva, i, po pravilu, označava da su sva lica koja su rezidenti određene države dužna da plaćaju poreze na svoj svjetski dohodak, odnosno na svjetsku imovinu, dok su nerezidenti dužni da plaćaju poreze na dohodak ostvaren, odnosno na imovinu koju posjeduju na njenoj teritoriji.
Međutim, indirektnu i globalnu protivnaknadu za poreska davanja predstavljaju koristi koje poreski obveznici imaju od funkcija javne vlasti na koje se troše ubrana poreska sredstva. Ali, upotreba poreza nije ni globalno, sa društvenog, klasnog stanovišta srazmjerna raspodjeli poreskog tereta. Porezima se definitivno i nepovratno prenosi dio prihoda ili imovine fizičkih i pravnih lica u korist države. Ovim se porez razlikuje od državnih zajmova, koje je država dužna da vrati i da plati nadoknadu u vidu kamate.
Porezi su oduvijek nosili pečat klasnih suprotnosti i služili su vladajućim snagama društva. U antičkoj državi poreze su plaćali potčinjeni narodi pobjednicima, u feudalizmu su plemstvo i sveštenstvo bili oslobođeni poreske obaveze. U francuskoj prije Buržoaske revolucije pripadnici prvog i drugog staleža uglavnom nisu plaćali poreze, čiji je teret praktički padao samo na treći stalež. Revolucionarno zakonodavstvo uvelo je opštost poreske obaveze 1790. godine. U većini evropskih država staleške poreske privilegije su ukinute kroz poreske reforme tokom 19. vijeka, često i uz naknadu koja je davana ranijim uživaocima.
Opštost poreza predstavlja formalni uslov pravičnosti kod oporezivanja: riječ je jednostavno o pretpostavci da su sva lica koja podliježu jednoj od odlučujućih činjenica, zato što koriste zajedničke nedjeljive usluge države, u obavezi da plaćaju porez. U današnje vrijeme opštost poreza se prosto podrazumijeva. Međutim, ako se ima u vidu da je tek francuska Buržoaska revolucija generalizovala poresku obavezu i da su ukinute staleške privilegije, shavtiće se da je ovaj poreski princip nastao kao potvrda pobjede novih shvatanja o jednakosti ljudi. Izborom strukture poreskog sistema i procesom prevaljivanja i izigravanja poreske obaveze, porez opterećuje nesrazmjerno jače široke slojeve stanovništva.
U modernim državama poreska obaveza se izmiruje u novcu. U novijoj istoriji porezi u naturi javljali su se u malom obimu i u izuzetnim prilikama. U savremenim sistemima porezi imaju izuzetan finansijski značaj. Oni formiraju od 70 do 80% ukupnih javnih prihoda. Njima država zahvata oko 25% do 30% društvenog proizvoda. Međutim, porezi rijetko služe isključivo finansijskim ciljevima. Porasla je njihova vanfiskalna upotreba. Porezi su postali efikasan i veoma često korišćen isntrument za ostvarivanje ekonomskih, socijalnih i drugih ciljeva.
Porezi utiču na cijene, potrošnju i investicije, na faktore privredne strukture i dinamike, izazivaju preraspodjelu dohotka. Stoga su rado korišćen instrument stabilizacione i razvojne politike, kao i politike redistribucije dohotka.
Broj i vrsta poreza veoma su narasli i njihova klasifikacija vrši se po mnogim kriterijumima. U teoriji, poreskim sistemima i zakonodavstvu najšire je prihvaćena podjela na neposredne (direktne) i posredne (indirektne) poreze.
Opštost poreza
Opštost poreza podrazumijeva da sva lica moraju da učestvuju u njihovom plaćanju. Ona proizilazi iz prisustva određene odlučujuće činjenice, rezidenstva, izvora ili izuzetno, državljanstva, i, po pravilu, označava da su sva lica koja su rezidenti određene države dužna da plaćaju poreze na svoj svjetski dohodak, odnosno na svjetsku imovinu, dok su nerezidenti dužni da plaćaju poreze na dohodak ostvaren, odnosno na imovinu koja se posjeduje na njenoj teritoriji.
Usluge koje pruža Advokatska kancelarija Topić Banjaluka u oblasti Poreskog prava
Advokatska kancelarija Topić Banja Luka zastupa klijente u sporovima u kojima su predmet mjenice, mjenične izjave, bankovne garancije, ugovorne kazne i drugi oblici pismenih garancija za novčana potraživanja.
Vodimo sve postupke pred poreskim organima Republike Srpske i Bosne i Hercegovine u pitanjima:
-
poreza na dobit
-
poreza na dohodak
-
poreza na imovinu
-
poreza na dodatnu vrijednost
-
akciza
-
carina i drugih poreza.
Za potrebe svojih klijenata Advokatska kancelarija Topić Banjaluka sačinjava i priprema dokumentaciju u postupku pripajanja ili spajanja privrednih društava, promjene oblika, smanjenje ili povećanje osnovnog kapitala.
Takođe, pružamo usluge pokretanja likvidacionog ili stečajnog postupka, usluge zastupanja u tim postupcima, prijavu potraživanja u skladu sa zakonima o likvidacionom i stečajnom postupku.
Advokatska kancelarija Topić Banja Luka ima dugogodišnje iskustvo u savjetovanju i zastupanju domaćih i stranih banaka, finansijskih institucija, osiguravajućih društava i drugih domaćih i stranih pravnih lica prilikom formiranja bankarskih institucija, osiguravajučih društava ili registracije privrednog društva na teritoriji BiH.
U pravnim poslovima sa domaćim i stranim bankama Advokatska kancelarija Topić Banja Luka, posjeduje dugogodišnje i bogato iskustvo.
Kontaktirajte nas
Telefon: 051/220-270
065-511-122
Zajednička advokatska kancelarija Topić
Advokati Ružica Topić i Srđan Štrkić
Braće Mažar i majke Marije 48
78 000 Banjaluka, RS, BiH
E-mail:
U slučajevima stranih ulaganja Advokatska kancelarija Topić Banja Luka savjetuje svoje klijente prilikom pripreme i izvođenja raznovrsnih koncesionih projekata u pogledu zakonske regulative, koncesionih naknada, poreskih opterećenja kao i svih drugih ekonomskih i pravnih pitanja koja su regulisana propisima entiteta i države BiH.
Zakon o poreskom postupku Republike Srpske
Službeni glasnik Republike Srpske - broj 78/2020 i 37/2022
Glava I
Osnovne odredbe
Predmet zakona
Član 1
Ovim zakonom uređuju se organizacija i nadležnost Poreske uprave Republike Srpske, prava i obaveze poreskih obveznika, poreski postupak, plaćanje poreskih obaveza, redovna i prinudna naplata poreskih obaveza i drugi načini prestanka poreskih obaveza, poreska kontrola, posebna kontrola, postupak po pravnom lijeku i nadzor u oblasti poreza u Republici Srpskoj.
Definicije
Član 2
Pojmovi korišćeni u ovom zakonu imaju sljedeće značenje:
1) porez je svaka obaveza plaćanja koju je poreski obveznik dužan da uplati u korist budžeta Republike Srpske, opština, gradova i fondova, koja predstavlja nepovratno, prinudno davanje, a obuhvata poreze, doprinose, takse i naknade,
2) sporedno poresko davanje je svaka obaveza plaćanja u korist budžeta Republike Srpske, opština, gradova i fondova, proistekla iz obaveze plaćanja poreza, uključujući kamatu na porez, troškove postupka i druga plaćanja koja su propisana poreskim propisima, kao i novčane kazne za prekršaje,
3) poreska obaveza je obaveza plaćanja poreza dospjelih za plaćanje u rokovima koji su propisani poreskim propisima,
4) poreski dug je dospjela, a neizmirena poreska obaveza i sporedno poresko davanje,
5) poreski obveznik je fizičko ili pravno lice, dio pravnog lica ili drugi subjekti koji su u skladu sa poreskim propisima u Republici Srpskoj (u daljem tekstu: Republika) obavezni da plate porez,
6) poreski posrednik je lice koje je u skladu sa poreskim propisima dužno da od bilo kojeg subjekta, obustavom ili na neki drugi način, prikuplja i uplati porez,
7) poreski propisi su zakonski i podzakonski akti kojima se propisuju porezi i sporedna poreska davanja ili kojima se uređuje plaćanje poreza i sporednih poreskih davanja, kao i svi drugi zakonski i podzakonski akti za čiji inspekcijski nadzor je nadležna Poreska uprava Republike Srpske (u daljem tekstu: Poreska uprava),
8) poreska tajna je svaki podatak o poreskom obvezniku sa kojim raspolaže Poreska uprava, koji se može dati drugim licima samo u slučajevima predviđenim ovim zakonom,
9) knjige i evidencije predstavljaju dokumentaciju o poslovanju, transakcijama, plaćanjima, prihodima i rashodima poreskog obveznika koje se vode u skladu sa poreskim propisima i propisima kojima se uređuje oblast računovodstva.
Primjena Zakona
Član 3
Na poreski postupak primjenjuju se odredbe ovog zakona, a na sve što nije propisano ovim zakonom primjenjivaće se odredbe propisa kojim se uređuje opšti upravni postupak.
Poreska tajna
Član 4
(1) Poreska uprava dužna je da obezbijedi sigurnost i povjerljivost poreskih informacija i podataka prikupljenih od obveznika koji bi u slučaju otkrivanja mogli da pričine štetu poreskom obvezniku.
(2) Lice zaposleno u Poreskoj upravi dužno je da kao službenu tajnu čuva podatke i informacije dobijene prilikom rada.
(3) Izuzetno od stava 2. ovog člana, Poreska uprava dužna je dati podatke i informacije koje čuva kao službenu tajnu:
1) republičkim organima uprave i upravnim organizacijama, organima jedinica lokalne samouprave i institucijama koje vrše javna ovlašćenja, a koje su dužne da dobijene podatke čuvaju kao službenu tajnu,
2) nadležnom sudu, Javnom tužilaštvu i Ministarstvu unutrašnjih poslova,
3) stranim poreskim vlastima, u skladu sa međunarodnim ugovorima,
4) drugim licima, uz pismeni pristanak obveznika,
5) poreskim administracijama u Bosni i Hercegovini prema posebnom sporazumu.
(4) Poreska uprava dužna je da omogući Ministarstvu finansija (u daljem tekstu: Ministarstvo) nesmetan i kontinuiran pristup poreskim karticama poreskih obveznika, kao i drugim službenim evidencijama koje vodi, a Ministarstvo je te podatke dužno da čuva kao službenu tajnu.
(5) Poreskom tajnom ne smatraju se:
1) informacije i podaci za koje obveznik u pisanom obliku izjavi da se ne smatraju poreskom tajnom,
2) informacije i podaci dati u takvom obliku da se ne mogu povezati sa pojedinačnim obveznikom ili se na drugi način ne mogu identifikovati,
3) ime i identifikacioni broj obveznika,
4) informacije i podaci koji se mogu koristiti tokom istrage ili postupka u vezi sa krivičnim djelima iz oblasti poreza,
5) podaci iz Jedinstvenog sistema za potrebe korisnika sistema, a odnose se na djelokrug njihovog rada,
6) podaci koji su sadržani u Godišnjem uvjerenju koje izdaje Poreska uprava ako se daju ovlašćenom sindikatu, na njihov zahtjev, u svrhu zaštite prava radnika,
7) podaci o dospjelom a neplaćenom dugu poreskih obaveznika ako se daju sredstvima informisanja, ili se objavljuju na internet stranici Poreske uprave u vidu izvještaja o radu,
8) informacije i podaci koji se prikazuju zbirno, ili su obrađeni nekom od statističkih metoda (prosječna bruto plata, prosječna plata, ukupan iznos doprinosa, poreza i slični podaci).
(6) Osim slučajeva propisanih u stavu 3. ovog člana, Poreska uprava dužna je dati podatke i informacije o stanju poreskog duga određenog poreskog obveznika, i licu koje dokaže pravni interes, na njegov pismeni zahtjev.
(7) Pravni interes postoji kod lica koje je u pravnom odnosu sa poreskim dužnikom i ima određeno potraživanje prema poreskom dužniku, a koje je proizašlo iz tog pravnog odnosa.
Zakon o poreskom postupku Republike Srpske
Službeni glasnik Republike Srpske - broj 78/2020 i 37/2022
Glava II
Načela poreskog postupka
Načelo zakonitosti
Član 5
(1) Poreska uprava ostvaruje svoje nadležnosti na način propisan ovim zakonom i drugim propisima.
(2) U slučajevima kada je Poreska uprava ovlašćena da postupa na osnovu diskrecionih ovlašćenja, dužna je da to čini u skladu sa svrhom tih ovlašćenja i u okviru zakona.
(3) Poreska uprava dužna je da utvrđuje sve činjenice koje su bitne za donošenje zakonite i pravilne odluke, posvećujući jednaku pažnju svim činjenicama i okolnostima, kako onima koje terete poreskog obveznika, tako i onima koje mu idu u korist.
Načelo vremenskog važenja poreskih propisa
Član 6
(1) Poreska obaveza utvrđuje se na osnovu propisa koji su bili na snazi u vrijeme njenog nastanka, osim ako je, u skladu sa ustavom i zakonom, za pojedine odredbe zakona predviđeno da imaju povratno dejstvo.
(2) Radnje u poreskom postupku uređene su propisima koji su na snazi u vrijeme kada se preduzimaju.
Načelo fakticiteta
Član 7
(1) Poreske činjenice utvrđuju se prema njihovoj ekonomskoj suštini.
(2) Ako se određenim pravnim poslom (simuliranim pravnim poslom) prikriva neki drugi pravni posao, za utvrđivanje poreske obaveze osnovu čini pravni posao koji se prikriva (disimulirani pravi posao).
(3) Kada su prihodi, odnosno imovina, ostvareni suprotno propisima, Poreska uprava utvrđuje poresku obavezu u skladu sa zakonom kojim se uređuje odgovarajuća vrsta poreza.
Načelo postupanja u dobroj vjeri
Član 8
(1) Strane u postupku su dužne da postupaju u dobroj vjeri.
(2) Učestalost i trajanje poreske kontrole ograničavaju se na razumnu mjeru.
Načelo prinudne naplate poreske obaveze
Član 9
Poreska uprava dužna je da u postupku prinudne naplate primijeni mjere i sredstva prinudne naplate koja su primjerena u odnosu na visinu poreskog duga, vodeći pri tome računa o ekonomičnosti i efikasnosti naplate poreske obaveze.
Zakon o poreskom postupku Republike Srpske
Glava III
Organizacija i nadležnost Poreske uprave
Republike Srpske
Organizacija Poreske uprave Republike Srpske
Član 10
(1) Poreska uprava je republička uprava u sastavu Ministarstva.
(2) Sjedište Poreske uprave je u Banjoj Luci.
(3) Poreska uprava organizuje se u sjedištu, područnim centrima, područnim jedinicama i privremenim kancelarijama i drugim organizacionim jedinicama uređenim aktom o unutrašnjoj organizaciji i sistematizaciji radnih mjesta u Poreskoj upravi.
(4) Poreskom upravom rukovodi direktor, koga postavlja i razrješava Vlada.
Posebne odredbe o odgovornosti zaposlenih u Poreskoj upravi
Član 11
(1) Na radnopravni status, kao i plate postavljenih i zaposlenih lica u Poreskoj upravi primjenjuju se propisi kojima se uređuju radni odnosi i plate u republičkim organima uprave.
(2) Osim težih povreda radnih dužnosti utvrđenih propisom kojim se uređuje radnopravni status državnih službenika i namještenika u republičkim organima uprave, smatra se da su državni službenici i namještenici u Poreskoj upravi izvršili težu povredu radnih dužnosti i ako:
1) odbiju da daju besplatne informacije poreskim obveznicima na njihov zahtjev,
2) ne izdaju poresko uvjerenje u propisanom roku, odnosno bez objektivno opravdanog razloga ne donesu rješenje o odbijanju,
3) blagovremeno ne ažuriraju podatke koji se unose u poreske evidencije,
4) blagovremeno ne preduzmu propisane mjere za naplatu poreskih obaveza,
5) u propisanom roku ne dostave obavještenje poreskom obvezniku o postojanju preplate poreskih obaveza,
6) namjerno ili iz krajnje nepažnje pogrešno evidentiraju obavezu poreskog obveznika u poreskim evidencijama.
(3) Direktor Poreske uprave donosi pravilnik o unutrašnjoj organizaciji i sistematizaciji radnih mjesta u Poreskoj upravi, na koji Vlada daje saglasnost.
Nadležnosti Poreske uprave Republike Srpske
Član 12
(1) Poreska uprava nadležna je za:
1) registraciju i identifikaciju poreskih obveznika,
2) uspostavljanje i vođenje registra poreskih obveznika,
3) utvrđivanje poreske obaveze u skladu sa zakonom,
4) vršenje kontrole zakonitosti i pravilnosti primjene poreskih propisa, uključujući obračun i uplatu poreza i kamata,
5) vršenje kontrole zakonitosti i pravilnosti primjene posebnih propisa, kada je za to ovlašćena tim propisima,
6) redovnu i prinudnu naplatu poreza i sporednih poreskih davanja,
7) kontrolu obračuna bruto plata zaposlenih lica u smislu zakona i odredaba Opšteg kolektivnog ugovora i ostalih ugovora zaključenih na osnovu njega,
8) otkrivanje i sprečavanje izvršavanja krivičnih djela i poreskih prekršaja u okviru svoje nadležnosti i podnošenje izvještaja Javnom tužilaštvu,
9) vođenje prvostepenog poreskog postupka,
10) izricanje zaštitnih mjera i sankcija za poreske prekršaje u skladu sa zakonom,
11) vođenje poreskih evidencija i poreskog knjigovodstva,
12) vođenje fiskalnog registra nepokretnosti i drugih propisanih registara,
13) vođenje Jedinstvenog sistema registracije, kontrole i naplate doprinosa,
14) izdavanje potvrda o rezidentnosti fizičkim i pravnim licima,
15) informisanje i edukaciju poreskih obveznika, na njihov zahtjev, o postojećim porezima, postupcima i uslovima plaćanja poreza, njihovim pravima i obavezama, kao i o poreskim propisima,
16) izdavanje uvjerenja o podacima o kojima vodi službenu evidenciju,
17) vršenje kontrole priređivača igara na sreću u odnosu na zakonitost plaćanja poreskih obaveza i priređivanja igara na sreću u okviru poreske kontrole,
18) izradu izvještaja o radu i njihovo objavljivanje na internet stranici Poreske uprave,
19) druge poslove u skladu sa zakonom.
(2) Osim nadležnosti iz stava 1. ovog člana, Poreska uprava je nadležna i za inspekcijski nadzor nad obavezom registracije poslovnih subjekata u skladu sa zakonom kojim se uređuje rad inspekcija u Republici Srpskoj.
(3) Ministar finansija (u daljem tekstu: ministar) donosi pravilnik kojim propisuje formu, sadržaj i način izrade i objavljivanja izvještaja o radu Poreske uprave.
Obaveza pružanja stručne pomoći
Član 13
(1) Republički organi uprave, organizacije, javna preduzeća, ustanove i fondovi dužni su da pruže neophodnu stručnu pomoć Poreskoj upravi u izvršavanju poslova i zadataka iz njene nadležnosti.
(2) Ministarstvo unutrašnjih poslova obavezno je da na zahtjev Poreske uprave pruži pomoć Poreskoj upravi u postupcima kontrole i naplate poreza.
(3) Koordinaciju aktivnosti Inspektorata, Ministarstva unutrašnjih poslova i Poreske uprave vrši zajedničko radno tijelo, koje imenuje Vlada, u skladu sa zakonom kojim se uređuje rad inspekcija u Republici.
Međunarodna pravna pomoć u poreskim pitanjima
Član 14
(1) Poreska uprava ima pravo da u svom radu zatraži i pruži međunarodnu pravnu pomoć.
(2) Pod međunarodnom pravnom pomoći, u smislu ovog zakona, smatra se pravo Poreske uprave da se u rješavanju određenog poreskog predmeta za pomoć obrati inostranom poreskom organu, kao i da tom organu, o određenom poreskom obvezniku, dostavi podatke i dokumentaciju sa kojima raspolaže.
(3) Pružanje međunarodne pravne pomoći zasniva se na međunarodnim ugovorima.
(4) Ako nije sklopljen međunarodni ugovor, pravna pomoć se pruža u slučaju da postoji uzajamnost, da dostavljanje podataka ne ugrožava javni poredak i druge interese Republike, da ne postoji opasnost odavanja službene, trgovinske, industrijske, tehnološke ili profesionalne tajne, kao i da davanje podataka obvezniku neće proizvesti štetu nespojivu sa svrhom pravne pomoći.
(5) (brisano)
Kontaktirajte nas
Telefon: 051/220-270
065-511-122
Zajednička advokatska kancelarija Topić
Advokati Ružica Topić i Srđan Štrkić
Braće Mažar i majke Marije 48
78 000 Banjaluka, RS, BiH
E-mail:
Jedinstveni sistem registracije, kontrole i naplate doprinosa
Član 15
(1) Poreska uprava vodi Jedinstveni sistem registracije, kontrole i naplate doprinosa (u daljem tekstu: Jedinstveni sistem), koji predstavlja administrativnotehnički sistem posredstvom kojeg Poreska uprava vrši registraciju, kontrolu i naplatu doprinosa i prikupljanje podataka od obveznika uplate doprinosa i osiguranika.
(2) Korisnici Jedinstvenog sistema su Fond zdravstvenog osiguranja Republike Srpske, Fond za penzijsko i invalidsko osiguranje Republike Srpske, Javni fond za dječiju zaštitu Republike Srpske i Zavod za zapošljavanje Republike Srpske (u daljem tekstu: korisnici sistema).
(3) Subjekti upisa u Jedinstveni sistem su uplatioci doprinosa i obveznici doprinosa.
(4) Baza podataka Jedinstvenog sistema je jedinstvena evidencija o svim obveznicima uplate doprinosa i obveznicima doprinosa, podacima neophodnim za kontrolu uplate doprinosa i podacima za ostvarivanje prava po osnovu obaveznog i dobrovoljnog osiguranja.
(5) U Jedinstvenom sistemu se sačinjavaju izvještaji o rizičnim uplatiocima doprinosa i identifikuju oni obveznici koji izbjegavaju obavezu uplate, isplaćuju ili prijavljuju manje iznose po osnovu obaveze uplate doprinosa, odnosno ne podnesu prijavu za registraciju u Jedinstveni sistem.
(6) Poreska uprava omogućava nesmetan pristup korisnicima Jedinstvenog sistema bazi podataka Jedinstvenog sistema, prenos i korišćenje podataka iz njihovog djelokruga.
(7) Poreska uprava izdaje obveznicima doprinosa godišnje uvjerenje iz Jedinstvenog sistema, koje sadrži podatke o stažu osiguranja, iznosu uplaćenih, odnosno neuplaćenih doprinosa i iznosu primanja po zahtjevu obveznika doprinosa.
(8) Poreska uprava dužna je da čuva dokumentaciju iz Jedinstvenog sistema u roku u kojem se čuva dokumentacija iz penzijskog i invalidskog osiguranja i održava informacioni sistem koji omogućava pohranjivanje, korišćenje i rekonstrukciju podataka iz baze podataka Jedinstvenog sistema i kada nastupe posljedice više sile, kao i da održava informacioni sistem koji zadovoljava minimalne zahtjeve za funkcionisanje sistema na drugoj lokaciji, a koja je udaljena najmanje 50 kilometara vazdušne linije od primarne lokacije baze podataka i nalazi se na teritoriji Republike.
(9) Ministar, na prijedlog direktora Poreske uprave, donosi pravilnik kojim propisuje postupak registracije u Jedinstvenom sistemu, vođenje baze podataka, te kategorizaciju rizičnih uplatilaca doprinosa.
Jedinstvena evidencija o prijavljenim i uplaćenim porezima
Član 16
(1) Poreska uprava vodi Jedinstvenu evidenciju o prijavljenim i uplaćenim porezima.
(2) Jedinstvena evidencija o prijavljenim i uplaćenim porezima je pomoćna knjiga u kojoj se uspostavlja i vodi analitička evidencija obaveza poreskih obveznika.
(3) Pojedinačna evidencija za svakog poreskog obveznika o njegovim ukupnim obavezama i uplatama vrši se na jedinstvenoj kartici poreskog obveznika.
(4) Isprava izdata na osnovu podataka iz Jedinstvene evidencije o prijavljenim i uplaćenim porezima smatra se javnom ispravom.
(5) Poreska uprava vodi evidencije u informacionom sistemu, koji je jedinstven.
(6) U okviru svog informacionog sistema, Poreska uprava uređuje i obezbjeđuje tehniku obradu, kodiranje, prenos i iskazivanje podataka.
(7) Knjigovodstveno evidentiranje obaveza poreskih obveznika u Glavnoj knjizi trezora Republike Srpske vrši se na dan bilansiranja, na osnovu izvještaja iz Jedinstvene evidencije o prijavljenim i uplaćenim porezima.
Poresko uvjerenje
Član 17
(1) Poreska uprava o činjenicama o kojima vodi službenu evidenciju izdaje uvjerenje u pisanoj ili elektronskoj formi, na osnovu podataka iz Jedinstvene kartice poreskog obveznika.
(2) Poresko uvjerenje izdaje se na osnovu usmenog, pismenog ili elektronskog zahtjeva poreskog obveznika, njegovog zakonskog zastupnika ili punomoćnika, bez odgađanja, a najkasnije u roku od osam dana od dana podnošenja zahtjeva za izdavanje uvjerenja.
(3) Ako Poreska uprava odbije zahtjev za izdavanje uvjerenja, donosi o tome rješenje protiv kojeg je dopuštena žalba Ministarstvu u roku od 15 dana od dana dostavljanja rješenja.
(4) U slučaju da Poreska uprava ne izda uvjerenje ni po proteku 15 dana od dana podnošenja zahtjeva za izdavanje uvjerenja, a ne donese rješenje o odbijanju zahtjeva, poreski obveznik može u naknadnom roku od 15 dana izjaviti žalbu Ministarstvu kao da je zahtjev odbijen.
Odbor za poreska pitanja
Član 18
(1) Koordinaciju aktivnosti i procesa između nadležnih predstavnika poslovne zajednice (predstavnici Privredne komore, udruženja poslodavaca) u Republici, reprezentativnog većinskog sindikata i predstavnika Vlade o pitanjima od značaja za primjenu poreskih zakona i poboljšanje privrednog ambijenta u Republici vrši Odbor za poreska pitanja.
(2) Odbor za poreska pitanja, kao savjetodavno tijelo, imenuje Vlada i sastoji se od po dva predstavnika poslovne zajednice i predstavnika reprezentativnog većinskog sindikata u Republici i tri predstavnika Vlade koji rade na poslovima iz oblasti poreza i poreskog sistema.
(3) Odbor za poreska pitanja razmatra pitanja od značaja za poreski tretman i oporezivanje privrednih subjekata i drugih poreskih obveznika u Republici i daje stručna mišljenja i prijedloge za rješavanje pitanja iz stava 1. ovog člana.
(4) Mandat članova Odbora za poreska pitanja je dvije godine.
Prava i obaveze poreskih obveznika
Član 19
Poreski obveznik ima pravo i obavezu da:
1) se registruje u Poreskoj upravi, da prijavi nepokretnost u fiskalni registar nepokretnosti, kao i da prijavi organizacionoj jedinici Poreske uprave u kojoj je registrovan promjenu adrese ili promjenu oblika organizovanja privrednog društva, te promjenu drugih podataka u vezi sa upisom u registar kod Poreske uprave,
2) dobije besplatne primjerke poreskih obrazaca,
3) podnosi poreske prijave u obliku, na mjestu i u vrijeme koje je propisano zakonom,
4) izmiruje svoje obaveze na način i pod uslovima utvrđenim zakonom,
5) dobije od Poreske uprave besplatne informacije o porezima, kao i o poreskim propisima kojima se uređuju postupci za plaćanje i uslovima plaćanja poreskih obaveza,
6) izabere način vođenja poslovnih knjiga u skladu sa poreskim propisima, u svrhu obračunavanja i plaćanja poreza, te da vodi knjige i evidencije na način utvrđen poreskim propisima, da osigura čuvanje tih knjiga i evidencija, uključujući prateće evidencije u elektronskom obliku i dokumenta na period od pet godina od dana dospijeća poreske obaveze, odnosno poreske prijave na koji se odnose te knjige i evidencije,
7) kao pravno lice ili organizacija sa sjedištem u Republici, odnosno kao strano pravno lice ili organizacija koji ostvaruju prihode u Republici, u roku od pet dana od dana registracije, obavijesti Poresku upravu o otvaranju ili zatvaranju bilo kojeg računa u banci u zemlji ili inostranstvu,
8) zastupa vlastite interese u poreskom postupku, lično ili posredstvom svog zakonskog zastupnika ili punomoćnika,
9) daje objašnjenja Poreskoj upravi o obračunavanju i plaćanju poreza,
10) bude prisutan tokom svih kontrola u skladu sa zakonom,
11) stavi na uvid ili dostavi Poreskoj upravi svu dokumentaciju potrebnu za vršenje poreske kontrole,
12) ne ometa službenike Poreske uprave u obavljanju zakonom utvrđene dužnosti,
13) vrši druga prava i obaveze utvrđene zakonom.